Tê lòng bàn chân là tình trạng khá phổ biến, khiến nhiều người cảm thấy lo lắng và khó chịu trong sinh hoạt hằng ngày. Dù có thể chỉ là biểu hiện thoáng qua, nhưng trong nhiều trường hợp, đây lại là dấu hiệu của các bệnh lý tiềm ẩn cần được nhận diện và xử lý kịp thời. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân, triệu chứng, mức độ nguy hiểm cũng như cách xử trí, phòng ngừa tê lòng bàn chân hiệu quả.
Tê lòng bàn chân là gì?
Tê lòng bàn chân là cảm giác giảm hoặc mất cảm giác, tê rần, châm chích như kiến bò ở khu vực gan bàn chân. Một số trường hợp còn cảm thấy nóng rát, như có kim châm hoặc mất hoàn toàn cảm giác khi chạm vào bề mặt bàn chân.
Thông thường, tê lòng bàn chân có thể xuất hiện thoáng qua khi đứng hoặc ngồi lâu ở một tư thế, nhưng nếu triệu chứng kéo dài, tái đi tái lại hoặc kèm các dấu hiệu bất thường khác, cần nghĩ đến nguyên nhân bệnh lý.
Cảm giác tại lòng bàn chân chịu sự chi phối của hệ thần kinh ngoại biên và hệ tuần hoàn máu. Bất kỳ rối loạn nào ở hai hệ này đều có thể gây ra cảm giác tê, châm chích tại khu vực này.
Các biểu hiện thường gặp khi bị tê lòng bàn chân
Biểu hiện tê lòng bàn chân rất đa dạng, có thể bao gồm:
- Cảm giác tê rần, như kiến bò, châm chích hoặc nóng rát ở gan bàn chân.
- Giảm hoặc mất cảm giác một phần/tổng thể vùng gan bàn chân, khiến việc đi lại trở nên khó khăn, không chắc chắn.
- Tê tăng lên khi đứng lâu, đi lại nhiều, hoặc rõ nhất về ban đêm, khi nghỉ ngơi.
- Một số trường hợp tê đi kèm với đau nhức, yếu cơ bàn chân, chuột rút hoặc cảm giác lạnh, giảm sức mạnh cơ bàn chân.
Các dấu hiệu này có thể xuất hiện riêng lẻ hoặc phối hợp với nhau, thay đổi theo từng nguyên nhân gây bệnh.
Nguyên nhân gây tê lòng bàn chân thường gặp
- Chèn ép dây thần kinh: Đứng, ngồi lâu, vắt chéo chân hoặc mang giày dép chật làm dây thần kinh gan chân bị đè ép, gây tê.
- Bệnh cột sống thắt lưng: Thoái hóa, phồng hoặc thoát vị đĩa đệm thắt lưng có thể chèn ép thần kinh, gây tê lòng bàn chân, kèm đau lưng hoặc đau lan chân.
- Hội chứng ống cổ chân: Dây thần kinh chày sau bị chèn ép ở cổ chân, gây tê, đau lan xuống gan bàn chân.
- Viêm cân gan chân: Gây đau, tê lòng bàn chân, nhất là buổi sáng, thường gặp ở người đứng lâu, đi giày không phù hợp.
- Rối loạn tuần hoàn: Máu lưu thông kém khiến lòng bàn chân dễ tê, lạnh, nặng nề, thường ở người lớn tuổi, ít vận động.
- Đái tháo đường: Biến chứng thần kinh do tiểu đường làm tê, châm chích, nóng rát hai bàn chân, tăng về đêm.
- Thiếu vitamin B: Thiếu vitamin B1, B6, B12 cũng có thể gây tê bì bàn chân.
Tê lòng bàn chân có nguy hiểm không?
Phần lớn các trường hợp tê lòng bàn chân chỉ gây khó chịu, ít ảnh hưởng đến sinh hoạt, và có thể cải thiện khi thay đổi thói quen sinh hoạt. Tuy nhiên, nếu tình trạng kéo dài hoặc tiến triển nặng dần, đó có thể là biểu hiện của các bệnh lý nghiêm trọng như thoát vị đĩa đệm, biến chứng thần kinh do đái tháo đường, rối loạn tuần hoàn… Nếu không điều trị sớm, người bệnh có nguy cơ mất cảm giác bảo vệ bàn chân, dễ gặp chấn thương, loét hoặc thậm chí nhiễm trùng.
Bạn nên đi khám chuyên khoa khi:
- Tê kéo dài nhiều ngày, không giảm dù đã nghỉ ngơi hoặc tự chăm sóc.
- Tê lan lên cổ chân, cẳng chân hoặc đi kèm đau lưng, yếu cơ, khó đi lại.
- Có tiền sử bệnh lý cột sống, đái tháo đường, bệnh mạch máu hoặc các rối loạn chuyển hóa khác.
- Tê kèm theo triệu chứng bất thường khác: phù nề, loét, thay đổi màu sắc da bàn chân.
Cách điều trị tê lòng bàn chân
Điều trị nguyên nhân
- Điều trị các bệnh lý nền: cột sống, thần kinh, chuyển hóa, mạch máu…
- Kiểm soát tốt đường huyết với người mắc đái tháo đường.
- Bổ sung vitamin nhóm B khi có thiếu hụt.
Điều trị triệu chứng
- Dùng thuốc giảm đau, chống viêm, thuốc nuôi dưỡng thần kinh theo chỉ định bác sĩ.
- Vật lý trị liệu: các bài tập kéo giãn, tăng cường cơ vùng bàn chân, liệu pháp nhiệt, điện xung…
- Một số trường hợp có thể cần can thiệp ngoại khoa (giải phóng chèn ép thần kinh, phẫu thuật cột sống…)
Chăm sóc và điều chỉnh sinh hoạt
- Nghỉ ngơi hợp lý, hạn chế đứng hoặc đi lại quá lâu khi có triệu chứng tê.
- Mang giày dép phù hợp, đế mềm, hỗ trợ vòm bàn chân, tránh giày cao gót hoặc giày bó sát.
- Thường xuyên xoa bóp, ngâm chân nước ấm để tăng tuần hoàn máu, giảm căng cơ.
Bài tập và biện pháp hỗ trợ tại nhà
Các bài tập, chăm sóc tại nhà giúp hỗ trợ phục hồi và phòng ngừa tê lòng bàn chân:
- Bài tập giãn cân gan chân: Đứng đối diện tường, đặt tay lên tường, một chân bước ra sau, gót chân chạm đất, giữ căng 10–20 giây, đổi bên.
- Xoay cổ chân: Ngồi hoặc nằm, xoay tròn cổ chân theo hai chiều, mỗi bên 10–15 lần.
- Co – duỗi bàn chân: Ngồi thẳng, co duỗi bàn chân về phía trước – phía sau chậm rãi.
- Lăn bóng hoặc chai nước: Đặt quả bóng nhỏ hoặc chai nước dưới gan bàn chân, lăn qua lại nhẹ nhàng 5–10 phút mỗi ngày.
- Duy trì vận động đều đặn, kiểm soát cân nặng hợp lý.
Phòng ngừa tê lòng bàn chân
- Giữ tư thế đúng khi đứng, ngồi, vận động và làm việc.
- Không đứng hoặc ngồi lâu một tư thế, nên thay đổi vị trí thường xuyên.
- Luyện tập thể dục đều đặn, ưu tiên các bài tập cho bàn chân và chi dưới.
- Bổ sung dinh dưỡng hợp lý, đủ vitamin, khoáng chất, đặc biệt là vitamin nhóm B.
- Khám sức khỏe định kỳ, kiểm soát tốt các bệnh nền nếu có.
Kết luận
Tê lòng bàn chân là triệu chứng thường gặp, có thể bắt nguồn từ nguyên nhân đơn giản nhưng cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo nhiều bệnh lý nghiêm trọng. Khi nhận thấy tê kéo dài, tăng dần, lan rộng hoặc kèm theo các dấu hiệu bất thường, bạn nên đi khám sớm để được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Chủ động phòng ngừa, điều chỉnh thói quen sinh hoạt, dinh dưỡng hợp lý sẽ giúp bạn bảo vệ sức khỏe bàn chân và chất lượng sống.
