Vì sao bổ sung Canxi quan trọng đối với trẻ em?
Canxi là khoáng chất chủ đạo cấu thành nên hệ xương, răng và ảnh hưởng trực tiếp đến chiều cao, vận động của trẻ. Ngoài ra, canxi còn tham gia vào hoạt động co cơ, dẫn truyền thần kinh, giúp trẻ ngủ ngon và tăng cường sức đề kháng. Nếu thiếu canxi kéo dài, trẻ có thể gặp phải tình trạng chậm lớn, thấp còi, răng mọc lệch, thậm chí ảnh hưởng đến chức năng tim mạch và thần kinh.
Thực tế, theo thống kê của các tổ chức y tế, tỷ lệ trẻ em Việt Nam có nguy cơ thiếu canxi ở nhiều độ tuổi vẫn khá cao, chủ yếu do chế độ ăn chưa hợp lý hoặc do cha mẹ hiểu lầm về nhu cầu canxi theo từng giai đoạn phát triển.
Nhu cầu Canxi theo từng độ tuổi
Nhu cầu canxi ở trẻ thay đổi tùy theo độ tuổi và giai đoạn phát triển. Dưới đây là bảng nhu cầu canxi khuyến nghị mỗi ngày theo từng nhóm tuổi, dựa trên khuyến cáo của Viện Dinh dưỡng Quốc gia:
- Trẻ 0–6 tháng tuổi: ~200 mg/ngày
- Trẻ 7–12 tháng tuổi: ~260 mg/ngày
- Trẻ 1–3 tuổi: ~700 mg/ngày
- Trẻ 4–8 tuổi: ~1000 mg/ngày
- Trẻ 9–18 tuổi: ~1300 mg/ngày
Đặc biệt, ở các giai đoạn tăng trưởng mạnh như tuổi sơ sinh, tiền dậy thì và dậy thì, nhu cầu canxi có thể tăng vọt do cơ thể trẻ phát triển nhanh cả về chiều cao lẫn khối lượng xương.
Những giai đoạn vàng bổ sung Canxi cho trẻ
Giai đoạn bào thai (3 tháng cuối thai kỳ)
Ngay từ trong bụng mẹ, thai nhi đã cần lượng canxi lớn để hình thành và phát triển hệ xương, răng. Đặc biệt, 3 tháng cuối thai kỳ là thời điểm xương thai nhi phát triển mạnh nhất. Nếu mẹ bầu không bổ sung đủ canxi, thai nhi có nguy cơ sinh ra bị nhẹ cân, còi xương bẩm sinh, răng yếu, đồng thời mẹ cũng dễ bị chuột rút, loãng xương sớm. Vì vậy, bổ sung canxi cho mẹ bầu (theo chỉ định bác sĩ) là tiền đề quan trọng giúp bé sinh ra khỏe mạnh.
Giai đoạn 0–2 Tuổi
Đây được coi là thời kỳ “vàng” cho phát triển xương, răng và chiều cao. Trong 2 năm đầu đời, xương của trẻ phát triển với tốc độ nhanh chưa từng có. Nếu thiếu canxi, trẻ dễ bị còi xương, chậm lớn, răng mọc chậm hoặc mọc lệch, vận động chậm hơn bạn bè cùng trang lứa. Đặc biệt, trẻ bú mẹ hoàn toàn vẫn cần được mẹ chú ý chế độ dinh dưỡng giàu canxi, đồng thời khi bước vào giai đoạn ăn dặm, nên bổ sung đa dạng thực phẩm giàu canxi phù hợp với tuổi.
Giai đoạn 5–7 Tuổi
Trẻ bước vào giai đoạn tăng tốc chiều cao đầu tiên trước dậy thì. Đây là lúc xương dài phát triển mạnh, trẻ cần nhiều canxi để xây dựng nền tảng vững chắc cho sự phát triển vượt bậc ở tuổi dậy thì sau này. Bên cạnh bổ sung qua chế độ ăn, cha mẹ cần khuyến khích trẻ vận động ngoài trời để cơ thể tổng hợp vitamin D tự nhiên – yếu tố giúp hấp thu canxi tốt hơn.
Giai đoạn dậy thì (9–16 tuổi)
Đây là “giai đoạn vàng” quyết định phần lớn chiều cao của trẻ trong suốt cuộc đời. Ở tuổi dậy thì, trẻ có thể tăng từ 8–12 cm/năm nếu được bổ sung đủ canxi, protein, vitamin D3, K2 và có chế độ luyện tập phù hợp. Thiếu canxi ở giai đoạn này khiến trẻ tăng chiều cao kém, xương yếu, dễ gãy, giảm mật độ xương khi trưởng thành. Vì vậy, cha mẹ cần đặc biệt lưu ý tăng cường canxi trong khẩu phần ăn và cân nhắc bổ sung thêm dưới dạng thuốc khi có chỉ định của chuyên gia.
Xem thêm: 4 cách bổ sung canxi cho người lớn
Dấu hiệu thiếu Canxi ở trẻ em
- Trẻ hay quấy khóc, ngủ không yên giấc, hay giật mình ban đêm.
- Chậm mọc răng, răng mọc lệch, men răng xấu.
- Chậm lật, chậm biết bò, đứng hoặc đi muộn hơn so với mốc phát triển bình thường.
- Dễ đau chân về đêm, vọp bẻ, chuột rút.
- Đổ mồ hôi trộm, nhất là ở vùng đầu gáy khi ngủ.
- Tính khí thất thường, dễ cáu gắt.
- Nặng hơn có thể thấy đầu bẹt, trán dô, chân vòng kiềng, xương mềm.
Nhận biết sớm các dấu hiệu này giúp cha mẹ chủ động điều chỉnh chế độ dinh dưỡng hoặc đưa trẻ đến khám để được tư vấn kịp thời.
Nguồn bổ sung Canxi tốt cho trẻ
Canxi từ thực phẩm tự nhiên
- Sữa và các chế phẩm từ sữa: Đây là nguồn canxi dồi dào, dễ hấp thu cho trẻ mọi lứa tuổi.
- Cá nhỏ ăn cả xương (cá cơm, cá mòi), tôm cua: Canxi trong xương cá dễ hấp thu nếu chế biến mềm phù hợp với trẻ nhỏ.
- Rau xanh đậm (rau ngót, cải bó xôi), đậu phụ, các loại hạt: Là nguồn bổ sung canxi tự nhiên, lành mạnh cho trẻ ăn đa dạng.
Lưu ý: Canxi từ thực vật hấp thu kém hơn động vật, nên cần kết hợp đa dạng nguồn và tăng cường vitamin D.
Canxi từ sữa công thức
Với trẻ nhỏ hoặc trẻ biếng ăn, sữa công thức có thể bổ sung một lượng lớn canxi cùng vitamin D và dưỡng chất thiết yếu. Tuy nhiên, việc lựa chọn sữa nên tham khảo ý kiến chuyên gia, tránh đổi sữa liên tục hoặc lạm dụng quá nhiều gây thừa cân, táo bón.
Canxi dạng bổ sung (Dược phẩm)
Khi trẻ có nguy cơ thiếu hụt hoặc chế độ ăn không đảm bảo, bác sĩ có thể chỉ định bổ sung canxi dưới dạng viên uống, siro, bột. Một số dạng phổ biến là:
- Canxi carbonate: Giá rẻ, dễ tìm, nhưng cần dùng sau ăn để hấp thu tốt hơn.
- Canxi citrate: Dễ hấp thu, phù hợp với trẻ có rối loạn tiêu hóa hoặc dùng chung với thức ăn.
- Nano canxi: Kích thước siêu nhỏ, hấp thu nhanh, ít gây táo bón, phù hợp trẻ nhỏ hoặc cần bổ sung kéo dài.
Dù lựa chọn loại nào, cha mẹ cần tuân thủ chỉ định và không tự ý mua về dùng lâu dài cho trẻ mà không có ý kiến của chuyên gia.
Bổ sung Canxi đúng cách để trẻ hấp thu tốt nhất
- Kết hợp Vitamin D3 và K2: Vitamin D3 giúp cơ thể hấp thu canxi từ ruột, còn K2 vận chuyển canxi vào xương, giảm lắng đọng ở mô mềm, hạn chế sỏi thận.
- Thời điểm uống canxi: Nên cho trẻ uống sau ăn sáng hoặc trưa, tránh uống buổi tối dễ gây lắng đọng ở thận.
- Tránh uống cùng lúc với sắt, kẽm, hoặc thực phẩm nhiều axit oxalic (như rau dền, củ cải): Các chất này làm giảm hấp thu canxi.
- Khuyến khích vận động ngoài trời: Ánh nắng giúp cơ thể tổng hợp vitamin D tự nhiên, tăng hiệu quả hấp thu canxi.
- Uống đủ nước mỗi ngày: Giúp quá trình chuyển hóa và đào thải canxi thừa tốt hơn.
Bổ sung canxi đúng thời điểm vàng là yếu tố quyết định giúp trẻ cao lớn, khỏe mạnh, phòng ngừa các bệnh lý xương khớp và phát triển tối ưu. Cha mẹ nên chủ động nắm rõ các giai đoạn quan trọng, dấu hiệu nhận biết thiếu canxi, đồng thời xây dựng chế độ dinh dưỡng, vận động khoa học cho trẻ.
