Gãy xương ống chân là chấn thương thường gặp trong tai nạn giao thông, lao động, thể thao, ảnh hưởng nhiều tới sinh hoạt và chất lượng sống. Quá trình hồi phục sau gãy xương là hành trình kiên trì, đòi hỏi người bệnh và gia đình hiểu rõ từng giai đoạn, thời gian lành xương, cũng như cách tập luyện và chăm sóc để mau chóng lấy lại chức năng vận động bình thường.
Bài viết dưới đây giúp bạn hiểu tường tận về quá trình liền xương tự nhiên, thời gian lành xương ống chân, hướng dẫn tập đi an toàn, và các lưu ý quan trọng để thúc đẩy hồi phục tốt nhất.
Quá trình hồi phục tự nhiên của xương ống chân
Sau khi xương bị gãy, cơ thể sẽ tự động khởi động cơ chế chữa lành với các giai đoạn nối tiếp nhau, mỗi giai đoạn đóng vai trò riêng biệt trong quá trình liền xương.
Giai đoạn viêm – tạo máu tụ (0–7 ngày)
Ngay khi xương gãy chày, các mạch máu quanh ổ gãy bị tổn thương, máu thoát ra và hình thành máu tụ bao quanh đầu xương. Giai đoạn này kéo dài khoảng 1 tuần, là lúc cơ thể phát động phản ứng viêm tại chỗ nhằm thu hút các tế bào miễn dịch, dọn dẹp các mô tổn thương, và chuẩn bị nền tảng cho quá trình liền xương.
Biểu hiện: Đau nhức, sưng nề, bầm tím quanh vùng gãy, vận động khó khăn.
Ý nghĩa: Dù gây đau và sưng, phản ứng viêm là điều kiện bắt buộc để xương có thể liền về sau.
Giai đoạn hình thành can xương mềm (2–3 tuần)
Khoảng tuần thứ 2 sau chấn thương, các tế bào nguyên bào xương bắt đầu phát triển mạnh, hình thành nên cầu nối tạm thời giữa hai đầu xương – gọi là can xương mềm. Lúc này, xương vẫn còn rất yếu, chỉ mới có sụn, chưa thể chịu lực. Đây là giai đoạn bắt buộc bất động xương bằng bột, nẹp hoặc dụng cụ cố định, tránh vận động mạnh để không làm di lệch ổ gãy và ảnh hưởng quá trình tạo can xương.
Giai đoạn can xương cứng (6–12 tuần)
Từ tuần thứ 6 trở đi, can xương mềm dần chuyển thành can xương cứng, cấu trúc xương mới được tăng cường khoáng hóa, giúp ổ gãy bắt đầu có độ vững nhất định. Lúc này, người bệnh có thể tập vận động nhẹ, cử động các khớp quanh vùng gãy theo hướng dẫn của bác sĩ. Nếu không tập luyện đúng thời điểm, nguy cơ cứng khớp, teo cơ, vận động hạn chế sẽ rất cao.
Giai đoạn tái tạo và hoàn chỉnh xương (3–12 tháng)
Trong vài tháng tiếp theo, can xương tiếp tục được tái cấu trúc, trở nên rắn chắc và dần phục hồi hình dạng cũng như chức năng gần như bình thường. Khi này, người bệnh có thể sinh hoạt, vận động, lao động, hoặc chơi thể thao như trước, nếu tuân thủ tập phục hồi đầy đủ.
Lưu ý: Ở người lớn tuổi hoặc có bệnh lý nền (loãng xương, tiểu đường…), quá trình này có thể kéo dài hơn.
Vậy gãy xương ống chân bao lâu thì lành lại?
Thời gian lành xương ống chân trung bình kéo dài từ 3 đến 6 tháng, tùy thuộc vào mức độ gãy, phương pháp điều trị và thể trạng của từng người.
- Ở những trường hợp gãy đơn giản, không di lệch, xương thường liền tốt sau khoảng 6–8 tuần. Sau đó, bạn có thể bắt đầu tập vận động nhẹ và tăng dần các hoạt động theo chỉ dẫn của bác sĩ.
- Nếu gãy có di lệch hoặc phải phẫu thuật cố định xương, thời gian liền xương thường kéo dài 3–4 tháng. Việc tập phục hồi chức năng cần được tiến hành kiên trì để lấy lại khả năng vận động bình thường.
- Đối với các trường hợp gãy nhiều mảnh, gãy hở hoặc có bệnh lý nền như loãng xương, tiểu đường, quá trình hồi phục có thể kéo dài tới 6 tháng hoặc lâu hơn.
Tuy nhiên, dù xương đã liền trên X-quang, bạn vẫn cần thêm thời gian để phục hồi hoàn toàn sức mạnh cơ, linh hoạt khớp và dáng đi tự nhiên. Việc trở lại lao động nặng hoặc chơi thể thao thường cần tối thiểu 4–6 tháng, thậm chí đến 12 tháng với các trường hợp nặng.
Hướng dẫn cách tập đi cho người bị gãy xương ống chân
Sau khi xương ống chân đã đạt được mức độ liền nhất định, việc tập đi đúng phương pháp là yếu tố quan trọng giúp người bệnh nhanh chóng phục hồi chức năng vận động, phòng tránh biến chứng như teo cơ, cứng khớp và lấy lại dáng đi tự nhiên. Quá trình tập đi cần được chia thành từng giai đoạn cụ thể, tuân thủ chỉ định của bác sĩ và chuyên viên phục hồi chức năng.
Giai đoạn 1: Khi còn bó bột hoặc vừa tháo bột
Trong giai đoạn này, mục tiêu chính là duy trì sự linh hoạt cho các khớp không bị bất động và hạn chế tối đa nguy cơ teo cơ, cứng khớp. Người bệnh nên:
- Tập vận động các khớp tự do không bị bó bột: Thực hiện nhẹ nhàng các động tác co – duỗi cổ chân, ngón chân, khớp gối và khớp háng.
- Tập gồng cơ tĩnh (isometric), xoay khớp: Những bài tập này giúp máu lưu thông tốt hơn, giảm sưng nề và giữ sức mạnh cơ bắp dù chưa thể chịu lực.
- Sử dụng nạng hoặc khung tập đi khi di chuyển: Nếu cần di chuyển, hãy dùng nạng, bước chậm, không tỳ toàn bộ trọng lượng lên chân gãy để đảm bảo an toàn tối đa.
Giai đoạn 2: Tập chịu lực từng phần lên chân gãy
Khi bác sĩ đánh giá xương đã liền đủ vững, người bệnh bắt đầu tập chịu lực dần lên chân gãy. Ở giai đoạn này, cần lưu ý:
- Học cách đặt chân đúng: Khi bước, hãy để gót chân chạm đất trước, sau đó chuyển trọng lượng dần lên bàn chân.
- Phân bổ trọng lượng hợp lý: Tuyệt đối không nhón chân hoặc cố gắng chịu lực quá sức so với mức xương đã hồi phục.
- Theo dõi dấu hiệu sau tập: Nếu có cảm giác đau tăng lên bất thường, sưng đỏ nhiều hơn, cần giảm cường độ tập và báo ngay cho bác sĩ hoặc chuyên viên phục hồi chức năng.
Giai đoạn 3: Tập đi lại bình thường, phục hồi toàn diện
Khi xương đã thực sự liền chắc và chức năng vận động đã được phục hồi đáng kể, người bệnh có thể tiến đến giai đoạn tập đi như bình thường. Cụ thể:
- Tập các bài thăng bằng và dáng đi tự nhiên: Tập đứng một chân, đi trên vạch thẳng, luyện dáng đi đều và tự tin.
- Tăng cường sức mạnh cơ bắp: Thực hiện các bài tập nâng chân, bước lên xuống cầu thang, đạp xe tĩnh… để phục hồi sức mạnh toàn bộ chân.
- Tập luyện linh hoạt các khớp: Thường xuyên thực hiện các động tác kéo giãn, xoay cổ chân, gối, háng để tăng độ dẻo dai và giúp chuyển động mượt mà hơn.
Cần lưu ý gì để giúp đẩy nhanh quá trình liền xương?
Để xương ống chân mau chóng liền lại và hồi phục tốt sau chấn thương, người bệnh cần chú ý đến nhiều yếu tố trong quá trình điều trị và sinh hoạt hàng ngày. Một số lưu ý quan trọng dưới đây sẽ giúp bạn rút ngắn thời gian hồi phục, phòng tránh biến chứng và sớm trở lại cuộc sống bình thường:
- Tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ, không tự ý tháo bột, bỏ nẹp hoặc ngừng thuốc khi chưa có chỉ định.
- Tái khám và chụp X-quang đúng lịch để kiểm tra tiến trình liền xương, phát hiện sớm các bất thường.
- Bổ sung dinh dưỡng đầy đủ, ăn nhiều thực phẩm giàu canxi, vitamin D, protein như sữa, phô mai, cá, trứng, đậu, rau xanh.
- Uống đủ nước mỗi ngày để đảm bảo chuyển hóa, giúp máu lưu thông nuôi dưỡng vùng xương gãy.
- Hạn chế tối đa rượu bia, thuốc lá vì những chất này làm chậm quá trình tạo xương, tăng nguy cơ chậm liền xương.
- Vận động và tập phục hồi chức năng đúng cách theo hướng dẫn chuyên gia để giữ cơ, tránh cứng khớp và kích thích tuần hoàn máu tới ổ gãy.
- Tránh tì đè hoặc vận động mạnh lên chân gãy khi xương chưa thực sự liền chắc để hạn chế nguy cơ gãy lại hoặc lệch trục xương.
- Chủ động theo dõi dấu hiệu bất thường, nếu đau tăng, sưng kéo dài, chi lạnh hoặc tím tái cần đi khám ngay.
- Giữ tinh thần lạc quan, kiên trì, tâm lý tốt giúp cơ thể hồi phục nhanh hơn và tăng hiệu quả của các biện pháp điều trị.
Kết luận
Gãy xương ống chân là một chấn thương lớn, quá trình hồi phục đòi hỏi sự kiên nhẫn, hợp tác giữa người bệnh và bác sĩ. Hiểu rõ các giai đoạn liền xương, thời gian hồi phục, tập luyện đúng cách và lưu ý trong sinh hoạt sẽ giúp bạn sớm lấy lại khả năng vận động bình thường, phòng tránh biến chứng lâu dài.
Nếu bạn còn băn khoăn về quá trình hồi phục hoặc gặp khó khăn trong quá trình điều trị, hãy liên hệ ngay với Phòng khám xương khớp Cao Khang để được tư vấn, thăm khám và hướng dẫn phục hồi chuyên sâu, an toàn nhất!
