Hướng dẫn cách chữa sưng mắt cá chân nhanh nhất, an toàn và hiệu quả

Sưng mắt cá chân là tình trạng phổ biến, có thể gặp ở bất kỳ ai, từ người thường xuyên vận động thể thao, người lao động, cho đến dân văn phòng hoặc người lớn tuổi. Khi bị sưng mắt cá chân, nếu không xử lý kịp thời hoặc áp dụng sai cách, thời gian hồi phục có thể kéo dài, thậm chí dẫn đến những biến chứng nghiêm trọng cho khớp.

Vậy đâu là cách chữa sưng mắt cá chân nhanh nhất, an toàn và hiệu quả tại nhà? Bài viết sau đây sẽ hướng dẫn chi tiết các bước xử lý chuẩn y khoa, giúp bạn giảm sưng, hạn chế đau và sớm quay lại sinh hoạt bình thường.

Tổng quan về sưng mắt cá chân

Sưng mắt cá chân là hiện tượng vùng quanh mắt cá chân bị phù nề, căng tức, có thể kèm theo đau, nóng hoặc khó vận động. Tình trạng này có thể xảy ra sau chấn thương, vận động quá sức, hoặc liên quan đến một số bệnh lý về khớp, tuần hoàn.

Có nhiều nguyên nhân gây sưng mắt cá chân, nhưng thường gặp nhất là:

• Chấn thương: Bong gân, lật cổ chân, va chạm khi chơi thể thao hoặc hoạt động mạnh
• Đứng/ngồi lâu: Máu và dịch dễ ứ đọng vùng mắt cá khi đứng, ngồi một chỗ quá lâu
• Mang giày dép không phù hợp: Giày quá chật hoặc thiếu nâng đỡ làm tăng áp lực lên mắt cá
• Bệnh lý: Viêm khớp, viêm gân, gút, suy tĩnh mạch, rối loạn tuần hoàn

Cách chữa sưng mắt cá chân nhanh nhất tại nhà

Áp dụng nguyên tắc R.I.C.E ngay từ đầu

Đây là nguyên tắc xử trí cấp cứu chuẩn quốc tế, giúp giảm sưng, hạn chế tổn thương lan rộng và rút ngắn thời gian hồi phục:

• Rest (Nghỉ ngơi): Hạn chế đi lại, vận động hoặc đứng lâu trên chân bị sưng. Nghỉ ngơi giúp mắt cá có thời gian hồi phục, tránh làm tổn thương thêm các mô xung quanh.
• Ice (Chườm lạnh): Chườm đá hoặc túi gel lạnh lên vùng mắt cá trong 15–20 phút/lần, mỗi 2–3 giờ trong 48 giờ đầu. Nhiệt độ lạnh giúp co mạch máu, giảm phù nề và tê dịu cảm giác đau. Nên lót một lớp khăn mỏng giữa da và túi đá để tránh bỏng lạnh.
• Compression (Băng ép): Dùng băng thun hoặc băng chuyên dụng quấn quanh mắt cá chân vừa phải, đủ để kiểm soát sưng nhưng không siết quá chặt làm tê lạnh các ngón chân. Việc băng ép giúp giảm ứ dịch, hỗ trợ ổn định khớp.
• Elevation (Kê cao chân): Kê cao chân bị sưng lên ngang hoặc cao hơn mức tim khi nằm hoặc ngồi. Bạn có thể dùng gối hoặc chăn cuộn kê dưới mắt cá. Kê cao giúp dịch viêm thoát về tim tốt hơn, nhờ đó giảm sưng nhanh hơn.

Tham khảo: Túi chườm nóng – lạnh giảm đau hiệu quả

Dùng thuốc giảm đau – kháng viêm đúng chỉ định

• Thuốc bôi ngoài da: Các loại gel, kem chống viêm không steroid (ví dụ: Diclofenac, Ibuprofen) có thể bôi lên vùng mắt cá chân sưng để giảm đau, chống viêm tại chỗ. Nên bôi 2–3 lần/ngày, tránh vùng da trầy xước hoặc vết thương hở.
• Thuốc uống: Có thể dùng Paracetamol để giảm đau mức độ nhẹ. Các thuốc chống viêm không steroid (NSAID) như Ibuprofen, Diclofenac chỉ nên dùng khi đau nhiều và có chỉ định của bác sĩ, tránh lạm dụng kéo dài vì có thể gây hại cho dạ dày, gan, thận.

Lưu ý: Không tự ý dùng thuốc, đặc biệt với người có bệnh lý nền như dạ dày, tim mạch, gan thận, phụ nữ có thai, người lớn tuổi.

Massage và vận động nhẹ sau giai đoạn cấp

Sau khoảng 48–72 giờ, khi tình trạng sưng nóng và đau ở mắt cá chân đã giảm rõ rệt, người bệnh có thể bắt đầu massage và vận động nhẹ để hỗ trợ quá trình hồi phục. Ở giai đoạn này, mục tiêu chính là cải thiện tuần hoàn máu, giảm cảm giác căng cứng và ngăn ngừa tình trạng cứng khớp sau bất động.

Massage nên được thực hiện nhẹ nhàng quanh vùng mắt cá chân, tránh tác động trực tiếp lên điểm còn sưng đau hoặc bầm tím. Người bệnh có thể dùng tay xoa tròn theo chiều kim đồng hồ, kết hợp vuốt nhẹ từ dưới lên trên trong khoảng 5–10 phút mỗi lần. Việc massage đúng cách giúp tăng lưu thông máu, hỗ trợ tiêu dịch viêm, từ đó giảm phù nề và tạo cảm giác dễ chịu cho khớp.

Song song tập các động tác xoay cổ chân chậm, lên xuống nhẹ nhàng, mỗi ngày 2–3 lần, mỗi lần 5–10 phút để duy trì tầm vận động, tránh cứng khớp, hỗ trợ phục hồi nhanh.

Ngâm chân giúp giảm sưng và thư giãn

• Thời điểm ngâm: Nên thực hiện sau giai đoạn cấp (thường sau 48 giờ đầu, khi không còn sưng nóng nhiều).
• Cách ngâm: Pha nước ấm với chút muối hạt hoặc gừng tươi đập dập, ngâm vùng mắt cá chân 10–15 phút mỗi ngày, giúp thư giãn cơ, giảm đau, thúc đẩy lưu thông máu.

Lưu ý: Không nên ngâm khi mắt cá còn sưng nóng nhiều, da có vết thương hở hoặc đang nhiễm trùng.

Sưng mắt cá chân bao lâu thì khỏi?

• Trường hợp nhẹ: Nếu xử lý đúng cách, sưng mắt cá chân do chấn thương nhẹ có thể giảm rõ sau 3–5 ngày, hồi phục hoàn toàn sau 1–2 tuần.
• Trường hợp trung bình: Với các tổn thương nặng hơn, sưng đau kéo dài 2–4 tuần hoặc lâu hơn, cần phối hợp vật lý trị liệu phục hồi chức năng.
• Yếu tố ảnh hưởng: Tuổi tác, mức độ tổn thương, bệnh nền, việc tuân thủ xử trí đúng cách đều quyết định tốc độ phục hồi. Nghỉ ngơi hợp lý và tập luyện đúng cách giúp rút ngắn thời gian lành thương.

Khi nào sưng mắt cá chân cần đi khám bác sĩ?

• Sưng đau dữ dội, không thể tự đi lại hoặc không chịu lực được trên chân bị sưng
• Sưng kéo dài >5 ngày không giảm hoặc ngày càng tăng
• Có dấu hiệu bầm tím lan rộng, biến dạng vùng cổ chân
• Kèm sốt, da vùng sưng nóng đỏ, đau tăng
• Tái phát nhiều lần hoặc có bệnh lý nền liên quan (bệnh khớp, tim mạch, thận, đái tháo đường…)

Khi có các dấu hiệu trên, người bệnh cần được khám chuyên khoa để xác định chính xác nguyên nhân và có phác đồ điều trị phù hợp, tránh biến chứng nguy hiểm.

Cách phòng ngừa sưng mắt cá chân tái phát

• Khởi động kỹ trước khi vận động, chơi thể thao để tăng độ dẻo dai và hạn chế chấn thương
• Tăng cường các bài tập sức mạnh và linh hoạt cổ chân
• Chọn giày dép phù hợp, vừa vặn, có độ nâng đỡ tốt, tránh đi giày cao gót hoặc dép bệt cứng trong thời gian dài
• Duy trì cân nặng hợp lý để giảm áp lực lên khớp cổ chân
• Thay đổi tư thế làm việc, nghỉ ngơi hợp lý, không đứng/ngồi lâu một chỗ
• Kiểm soát và điều trị tốt các bệnh lý nền (nếu có), đặc biệt là bệnh khớp, tim mạch, thận

Kết luận

Sưng mắt cá chân là vấn đề thường gặp và có thể hồi phục nhanh nếu được xử lý đúng cách ngay từ đầu. Áp dụng nguyên tắc R.I.C.E, sử dụng thuốc đúng chỉ định, kết hợp massage – vận động nhẹ và điều chỉnh sinh hoạt là những biện pháp hiệu quả, an toàn, giúp giảm sưng, phục hồi chức năng nhanh chóng.

Tuy nhiên, nếu triệu chứng không cải thiện hoặc có dấu hiệu nặng, người bệnh nên thăm khám chuyên khoa xương khớp để được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Chủ động phòng ngừa, chăm sóc tốt mắt cá chân sẽ giúp bạn duy trì sức khỏe xương khớp, vận động linh hoạt và phòng tránh các biến chứng lâu dài.