Thoát vị đĩa đệm cột sống cổ: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị hiệu quả

Thoát vị đĩa đệm cột sống cổ là một trong những bệnh lý phổ biến và ngày càng trẻ hóa do thói quen sinh hoạt hiện đại. Bệnh không chỉ gây đau nhức, tê bì mà còn tiềm ẩn nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Thoát vị đĩa đệm cột sống cổ là gì?

Cột sống cổ gồm 7 đốt sống, được đánh số từ C1 đến C7, đóng vai trò như chiếc “cầu nối” giữa đầu và thân người. Mỗi đốt sống được ngăn cách bởi một đĩa đệm – cấu trúc đàn hồi gồm bao xơ bên ngoài và nhân nhầy bên trong – giúp giảm chấn động và duy trì độ linh hoạt cho cổ.

Thoát vị đĩa đệm cột sống cổ xảy ra khi bao xơ bên ngoài bị rách, khiến nhân nhầy bên trong thoát ra và chèn ép lên rễ thần kinh hoặc tủy sống. Tình trạng này phổ biến nhất tại vị trí C5-C6 và C6-C7, nhưng có thể xảy ra ở bất kỳ đốt sống cổ nào. Vì hệ thống nuôi dưỡng vùng đĩa đệm cổ kém phát triển, nên vùng này dễ lão hóa sớm, dẫn đến nguy cơ thoát vị cao hơn.

Nguyên nhân gây thoát vị đĩa đệm cột sống cổ

Có nhiều yếu tố kết hợp làm tăng nguy cơ mắc bệnh thoát vị đĩa đệm cột sống cổ. Dưới đây là những nguyên nhân phổ biến nhất mà người bệnh cần lưu ý:

• Tuổi tác: Theo thời gian, đĩa đệm cột sống cổ sẽ bị thoái hóa tự nhiên. Nhân nhầy dần mất nước, giảm độ đàn hồi và khả năng chịu lực, trong khi bao xơ trở nên giòn, dễ rách. Khi có tác động mạnh hoặc vận động sai tư thế, nhân nhầy dễ thoát ra ngoài, gây chèn ép rễ thần kinh. Đây là nguyên nhân thường gặp nhất ở người trung niên và cao tuổi.
• Yếu tố di truyền: Di truyền có thể ảnh hưởng đến chất lượng mô liên kết và độ bền của đĩa đệm. Những người có người thân trong gia đình từng mắc thoát vị đĩa đệm hoặc bệnh lý cột sống thường có nguy cơ mắc bệnh cao hơn so với người không có yếu tố này.
• Lối sống không lành mạnh: Thói quen hút thuốc lá, uống rượu bia thường xuyên, ít vận động và chế độ ăn thiếu dưỡng chất (đặc biệt là canxi, vitamin D, omega-3) làm đĩa đệm nhanh thoái hóa. Hút thuốc còn làm giảm lưu lượng máu nuôi dưỡng đĩa đệm, khiến cấu trúc này suy yếu và dễ tổn thương theo thời gian.
• Chấn thương hoặc tai nạn: Các chấn thương vùng cổ do té ngã, tai nạn giao thông, va chạm khi chơi thể thao hoặc lao động nặng có thể làm rách bao xơ đĩa đệm, khiến nhân nhầy thoát ra ngoài. Ngoài ra, những vi chấn thương lặp đi lặp lại dù mức độ nhẹ cũng làm tăng nguy cơ thoát vị.
• Tư thế sai trong sinh hoạt và lao động: Ngồi lâu, cúi đầu nhiều, mang vác sai tư thế tạo áp lực kéo dài lên cột sống cổ, làm đĩa đệm biến dạng và dễ thoát vị, đặc biệt ở dân văn phòng và người làm việc ít vận động.

Dấu hiệu nhận biết thoát vị đĩa đệm cột sống cổ

Dấu hiệu lâm sàng

• Đau cổ lan rộng: Cơn đau có thể xuất phát tại một điểm cổ, sau đó lan đến vai, cánh tay, thậm chí ra sau đầu và hốc mắt. Đau tăng khi cúi lâu hoặc giữ cổ cố định.
• Tê bì tay, chân: Nếu khối thoát vị chèn vào tủy sống, người bệnh có thể tê từ cổ lan ra cả tứ chi. Nếu chỉ chèn vào rễ thần kinh, thường tê vùng tay.
• Hạn chế vận động: Khó khăn khi quay cổ, cúi đầu hoặc giơ tay ra sau. Một số người cảm thấy bắp chân căng cứng khi đi lại.
• Yếu cơ: Khi tủy sống bị chèn ép lâu ngày, cơ tay, cơ chân có thể yếu đi, gây khó khăn trong sinh hoạt.
• Triệu chứng khác: Đau một bên ngực, chóng mặt, khó nuốt, đau tai, nhức đầu vùng chẩm, ù tai, thậm chí rối loạn tiểu tiện.

Dấu hiệu theo cấp độ

• Cấp I: Cứng cổ, đau âm ỉ, lan dần xuống vai khi làm việc nặng.
• Cấp II: Đau từ gáy lan ra đầu, khó xoay cổ, có thể vẹo cổ tạm thời.
• Cấp III: Đau dữ dội, tê bì tay chân, giảm cảm giác, chóng mặt, thậm chí ngáp chảy nước mắt và nấc cụt.

Dấu hiệu cận lâm sàng

• Chụp MRI: Cho thấy vị trí đĩa đệm bị thoát vị, chèn ép rễ thần kinh/tủy sống.
• X-quang: Mất đường cong sinh lý, gai xương, đặc xương dưới sụn…
• CT-scan: Đánh giá chính xác tình trạng chèn ép và mức độ tổn thương.

Thoát vị đĩa đệm cổ có nguy hiểm không?

Thoát vị đĩa đệm cổ không chỉ gây đau nhức mà còn tiềm ẩn những biến chứng nghiêm trọng:

• Thiếu máu não: Khi đĩa đệm chèn lên động mạch đốt sống, máu lên não bị giảm, gây chóng mặt, mất thăng bằng.
• Hẹp ống sống cổ: Dễ gây tê yếu tay chân, mất cảm giác nếu không điều trị sớm.
• Hội chứng chèn ép tủy: Là biến chứng nặng, có thể gây liệt nếu kéo dài.
• Liệt vĩnh viễn: Khi nhân nhầy ép mạnh vào tủy sống cổ, làm mất khả năng vận động, nguy cơ tàn tật hoặc tử vong nếu không can thiệp kịp thời.

Các phương pháp điều trị thoát vị đĩa đệm cột sống cổ

Điều trị nội khoa

• Thuốc giảm đau, kháng viêm (NSAIDs), thuốc giãn cơ, corticoid.
• Dùng theo chỉ định bác sĩ, tránh lạm dụng vì có thể gây hại cho gan, thận, dạ dày.

Vật lý trị liệu

• Áp dụng các thiết bị hiện đại như máy kéo giãn cột sống DTS, sóng ngắn, shockwave…
• Hỗ trợ giảm đau, tăng tuần hoàn máu, làm mềm cơ và phục hồi chức năng.

Phẫu thuật (trong trường hợp nặng)

• Phẫu thuật lấy đĩa đệm lối trước: Hàn xương liên thân đốt hoặc đặt đĩa đệm nhân tạo.
• Giải ép lối sau: Loại bỏ bản sống hoặc mở rộng lỗ liên hợp.
• Phẫu thuật ACDF: Phổ biến nhất hiện nay, giúp giải ép và làm vững cột sống.

Lưu ý: Phẫu thuật chỉ áp dụng với khoảng 5% trường hợp thật sự cần thiết.

Phương pháp không dùng thuốc – không phẫu thuật

• Trị liệu thần kinh cột sống (Chiropractic): Nắn chỉnh sai lệch cột sống bằng tay, giúp khôi phục chức năng và giảm chèn ép dây thần kinh. Được chứng minh an toàn và hiệu quả tại nhiều nước tiên tiến.
• Pneumex PneuBack: Công nghệ kéo giãn giảm áp không trọng lực, kết hợp 7 bước điều trị toàn diện, phù hợp với bệnh nhân nặng.

Phòng ngừa thoát vị đĩa đệm cột sống cổ

Để hạn chế nguy cơ mắc bệnh và ngăn bệnh tái phát sau điều trị, cần lưu ý:

• Rèn luyện thể chất đều đặn (đặc biệt là các bài tập giãn cơ cổ).
• Duy trì tư thế đúng khi ngồi, ngủ, làm việc.
• Tránh cúi đầu lâu hoặc mang vác nặng sai tư thế.
• Bổ sung dinh dưỡng đầy đủ: canxi, vitamin D3, K2, kẽm…
• Bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia, tránh đồ uống lạnh.
• Uống đủ nước mỗi ngày.
• Giữ ấm cơ thể vào mùa lạnh, đặc biệt là vùng cổ.
• Tái khám định kỳ và điều trị sớm nếu xuất hiện triệu chứng.

Khi nào nên đi khám bác sĩ?

Hãy đến cơ sở y tế chuyên khoa xương khớp nếu bạn có những biểu hiện sau:

• Đau cổ kéo dài không rõ nguyên nhân.
• Tê bì tay, khó cử động, chóng mặt liên tục.
• Dáng đi bất thường, khó giữ thăng bằng.
• Đã điều trị nhưng triệu chứng không thuyên giảm.

Kết luận

Thoát vị đĩa đệm cột sống cổ là bệnh lý nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát và phục hồi nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng phương pháp. Việc duy trì lối sống lành mạnh, tập luyện hợp lý và khám định kỳ giúp ngăn ngừa bệnh tiến triển nặng, hạn chế biến chứng ảnh hưởng đến thần kinh và vận động.

Hãy chủ động chăm sóc sức khỏe cột sống ngay từ hôm nay để duy trì cuộc sống năng động, không lo biến chứng.