Xương chậu là cấu trúc đóng vai trò vô cùng quan trọng trong cơ thể con người, không chỉ nâng đỡ toàn bộ trọng lượng thân mình, tham gia vào các hoạt động vận động, mà còn liên quan trực tiếp đến quá trình sinh nở ở nữ giới. Chính vì thế, vấn đề “xương chậu rộng hay hẹp” luôn là mối quan tâm của nhiều người, đặc biệt là phụ nữ đang chuẩn bị mang thai hoặc sắp sinh. Tuy nhiên, thực tế, việc xác định xương chậu rộng hay hẹp không hề đơn giản, không thể chỉ dựa vào quan sát hình dáng bên ngoài.
Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về cách nhận biết và đánh giá chính xác độ rộng – hẹp của xương chậu từ góc nhìn chuyên gia.
Tổng quan về xương chậu
Xương chậu là khung xương lớn hình chậu, nằm ở vùng thấp của thân mình, nối giữa cột sống và hai chi dưới. Cấu tạo của xương chậu gồm ba thành phần chính: hai xương cánh chậu, xương cùng và xương cụt.
- Hai xương cánh chậu tạo thành hai bên của khung chậu.
- Xương cùng nằm phía sau, nối liền với cột sống thắt lưng.
- Xương cụt nhỏ, nằm ở tận cùng phía dưới của xương cùng.
Chức năng của xương chậu rất đa dạng:
- Nâng đỡ thân mình: Chịu lực trọng lượng phần trên của cơ thể và truyền lực xuống hai chân.
- Bảo vệ cơ quan nội tạng vùng chậu: Bàng quang, tử cung, trực tràng…
- Tham gia vào vận động: Là điểm bám cho nhiều nhóm cơ quan trọng liên quan tới việc đi lại, chạy nhảy, đứng ngồi.
- Đặc biệt quan trọng trong thai kỳ và sinh nở: Ở nữ, xương chậu đóng vai trò là “cửa ngõ” để thai nhi đi qua khi sinh thường.
Xem thêm: Giải phẫu chi tiết xương chậu
Thế nào là xương chậu rộng và xương chậu hẹp?
Xương chậu rộng là khung chậu có các đường kính chính (đặc biệt là eo trên, eo giữa và eo dưới) lớn hơn mức trung bình, cho phép các cơ quan vùng chậu sắp xếp thuận lợi, đặc biệt hỗ trợ tốt cho quá trình sinh thường ở nữ giới.
Xương chậu hẹp là khung chậu có các đường kính nhỏ hơn tiêu chuẩn bình thường, khiến khoảng không gian bên trong hẹp hơn, có thể ảnh hưởng đến vận động và sinh nở.
Thông thường, các chuyên gia sản khoa chia khung chậu thành ba nhóm:
- Khung chậu rộng: Đường kính các eo đều lớn, thuận lợi cho sinh thường.
- Khung chậu trung bình: Kích thước đường kính trong giới hạn bình thường.
- Khung chậu hẹp: Một hoặc nhiều đường kính dưới ngưỡng an toàn, có thể gây khó sinh.
Lưu ý: Khung chậu rộng – hẹp được đánh giá dựa trên xương chứ không phải mỡ hoặc dáng người. Một người có hông to do mỡ vẫn có thể có khung chậu hẹp và ngược lại.
Dấu hiệu gợi ý xương chậu rộng hay hẹp
Trên thực tế, rất khó để xác định xương chậu rộng hay hẹp chỉ bằng mắt thường. Tuy nhiên, vẫn có một số dấu hiệu bề ngoài giúp bạn ước lượng sơ bộ (chỉ mang tính tham khảo):
Dấu hiệu gợi ý xương chậu rộng
- Vùng hông và mông nở rộng, dáng người cân đối, eo rõ rệt.
- Khoảng cách giữa hai xương nhô ra phía trước hông (gai chậu trước trên) lớn, hai hông tách xa nhau.
- Ở nữ giới, dáng đi thường uyển chuyển, nhẹ nhàng.
Dấu hiệu gợi ý xương chậu hẹp
- Vùng hông hẹp, phần eo và hông gần như thẳng hàng.
- Khoảng cách hai bên hông nhỏ, thân hình gầy, khung xương nhỏ.
Tuy nhiên, dấu hiệu bên ngoài có thể gây nhầm lẫn bởi các yếu tố như lượng mỡ dưới da, tư thế đứng, di truyền… Nhiều trường hợp dáng người nhỏ nhưng khung chậu vẫn đủ rộng để sinh thường, và ngược lại.
Cách tự kiểm tra xương chậu tại nhà có đáng tin không?
Hiện nay, nhiều người truyền tai nhau một số cách tự kiểm tra xương chậu tại nhà để ước đoán xương chậu rộng hay hẹp. Một cách phổ biến là:
- Đứng thẳng trước gương, xác định hai điểm xương nhô ra phía trước hông (gai chậu trước trên).
- Ước lượng khoảng cách giữa hai điểm này và so sánh với chiều rộng vai:
- Nếu hông rộng hơn vai, có thể bạn có xương chậu rộng.
- Nếu hông nhỏ hơn hoặc bằng vai, có thể xương chậu của bạn hẹp.
Tuy nhiên, phương pháp này chỉ mang tính tham khảo, không thể thay thế chẩn đoán chuyên môn. Lý do là vì:
- Không đo được các đường kính bên trong xương chậu (eo trên, eo giữa, eo dưới) – đây mới là các yếu tố quan trọng quyết định xương chậu rộng hay hẹp và ảnh hưởng đến quá trình sinh nở.
- Dễ nhầm lẫn giữa xương và mô mềm/mỡ dưới da, vì bề ngoài rộng hay hẹp có thể do lớp mỡ chứ không phản ánh chính xác cấu trúc xương.
- Kết quả dễ bị sai lệch do dáng người, tư thế đứng, di truyền hoặc thói quen vận động.
Vì vậy, nếu bạn đang chuẩn bị mang thai, có tiền sử sinh khó, đau vùng hông – chậu kéo dài hoặc nghi ngờ có vấn đề về xương chậu, bạn nên đi khám để được bác sĩ đo khung chậu bằng các phương pháp chuyên khoa. Đây là cách duy nhất giúp đánh giá chính xác và an toàn về cấu trúc xương chậu của bạn.
Các phương pháp y khoa giúp xác định xương chậu rộng hay hẹp chính xác
Hiện nay, y học có nhiều phương pháp để đánh giá chính xác độ rộng – hẹp của xương chậu, đảm bảo an toàn và khoa học.
Khám lâm sàng và đo khung chậu ngoài
Bác sĩ chuyên khoa sẽ sử dụng các mốc xương để đo các đường kính ngoài của khung chậu:
- Đường kính gai chậu trước trên: Khoảng cách giữa hai điểm nhô ra phía trước hai bên hông.
- Đường kính mào chậu: Khoảng cách lớn nhất giữa hai bên mào chậu.
- Đường kính lưỡng mấu chuyển: Khoảng cách giữa hai mấu chuyển lớn của xương đùi.
- Đường kính lưỡng gai ngồi: Khoảng cách giữa hai ụ ngồi.
Kết hợp với kinh nghiệm lâm sàng, bác sĩ sẽ đánh giá khung chậu có nằm trong giới hạn bình thường hay không.
Siêu âm, X-quang, CT khung chậu
Với các trường hợp nghi ngờ bất thường hoặc cần đánh giá chuyên sâu (như sản phụ có nguy cơ sinh khó), bác sĩ có thể chỉ định chụp X-quang khung chậu, siêu âm hoặc CT scan để xác định các thông số chính:
- Đường kính trước sau và ngang của eo trên, eo giữa, eo dưới khung chậu.
- Hình dạng và kích thước khoang chậu bên trong.
- Góc mở khung chậu.
Đây là các thông số cực kỳ quan trọng giúp bác sĩ quyết định khả năng sinh thường hoặc cần can thiệp sản khoa.
Đánh giá khung chậu trong thai kỳ
Đối với phụ nữ mang thai, đặc biệt là mang thai lần đầu, việc thăm khám và đo khung chậu là bước không thể thiếu để:
- Tiên lượng khả năng sinh thường.
- Phát hiện sớm khung chậu hẹp hoặc bất thường.
- Lên kế hoạch chủ động cho cuộc sinh, đảm bảo an toàn cho mẹ và bé.
Trường hợp khung chậu hẹp thực sự, bác sĩ sẽ tư vấn phương án sinh mổ phù hợp.
Xương chậu rộng hay hẹp có ảnh hưởng gì?
- Đối với sinh nở: Xương chậu rộng là điều kiện thuận lợi giúp phụ nữ sinh thường dễ dàng, hạn chế biến chứng. Khung chậu hẹp là một trong những nguyên nhân khiến quá trình sinh thường gặp khó khăn, dễ bị chuyển sang sinh mổ.
- Đối với tư thế, dáng đi: Khung chậu ảnh hưởng đến dáng đi, khả năng giữ thăng bằng và sự linh hoạt của phần thân dưới.
- Đối với nguy cơ đau vùng hông – thắt lưng: Một số trường hợp khung chậu bất đối xứng, lệch hoặc hẹp có thể gây đau vùng chậu, ảnh hưởng vận động hàng ngày.
- Đối với bệnh lý xương khớp: Người có cấu trúc khung chậu hẹp, dị dạng bẩm sinh dễ mắc một số bệnh lý như trật khớp, thoái hóa sớm…
Khi nào nên đi khám để đánh giá xương chậu?
Bạn nên tới phòng khám chuyên khoa khi:
- Chuẩn bị mang thai hoặc đang mang thai, đặc biệt nếu là lần đầu.
- Tiền sử sinh khó, sinh mổ do khung chậu hẹp hoặc các bệnh lý sản phụ khoa.
- Đau vùng hông – chậu kéo dài, bất thường dáng đi, tư thế.
- Có dấu hiệu nghi ngờ lệch khung chậu, chấn thương vùng chậu.
Việc thăm khám định kỳ giúp phát hiện và xử lý sớm các bất thường, đảm bảo sức khỏe lâu dài.
Kết luận
Xương chậu rộng hay hẹp là yếu tố giải phẫu có vai trò quan trọng đối với sức khỏe, đặc biệt ở phụ nữ trong quá trình sinh nở. Tuy nhiên, việc xác định xương chậu rộng hay hẹp không thể chỉ dựa vào dáng người hay cảm quan bên ngoài mà cần phải thăm khám chuyên khoa và sử dụng các phương pháp đo lường chính xác.
Nếu bạn có ý định mang thai, đang mang thai, hoặc có các vấn đề bất thường về vùng chậu, hãy chủ động đi khám tại các cơ sở y tế uy tín để được đánh giá và tư vấn kịp thời. Việc chủ động kiểm tra và chăm sóc sức khỏe xương khớp sẽ giúp bạn phòng ngừa sớm các rủi ro, bảo vệ tốt sức khỏe của mình và người thân.
