Hội chứng cổ vai cánh tay: Nguyên nhân, triệu chứng và giải pháp điều trị

Hội chứng cổ vai cánh tay là gì?

Hội chứng cổ vai cánh tay là thuật ngữ y học chỉ tình trạng đau nhức vùng cổ, vai, gáy kèm theo đau lan xuống cánh tay, thậm chí đến tận các ngón tay. Đây không phải là một bệnh lý riêng biệt mà là tổ hợp các triệu chứng thần kinh – cơ – xương khớp do rễ thần kinh ở cột sống cổ bị chèn ép hoặc kích thích.

Cột sống cổ gồm bảy đốt sống (C1–C7) tạo thành phần trên của cột sống, giữa các đốt sống là các đĩa đệm giúp giảm xóc. Hai bên mỗi đốt sống có các lỗ liên hợp cho rễ thần kinh đi qua – các rễ này tiếp nhận và truyền tín hiệu vận động, cảm giác từ não bộ đến vùng vai, cánh tay và bàn tay. Khi có bất kỳ tổn thương nào tại cột sống cổ như thoái hóa, thoát vị đĩa đệm, hẹp lỗ liên hợp…, các rễ thần kinh sẽ bị kích thích hoặc chèn ép, dẫn đến các biểu hiện đau, tê, yếu không chỉ khu trú ở cổ mà còn lan sang vai, cánh tay.

Nguyên nhân gây hội chứng cổ vai cánh tay

• Thoái hóa cột sống cổ: Quá trình lão hóa tự nhiên khiến các đĩa đệm mất nước, các xương và khớp ở cột sống cổ xuất hiện gai xương, làm hẹp lỗ liên hợp và chèn ép rễ thần kinh. Tình trạng này thường gặp ở người trung niên, cao tuổi, những người phải lao động nặng hoặc làm việc văn phòng lâu năm.
• Thoát vị đĩa đệm cột sống cổ: Đĩa đệm giữa các đốt sống cổ bị rách, nhân nhầy thoát ra ngoài và chèn ép trực tiếp lên rễ thần kinh. Thoát vị đĩa đệm thường xảy ra ở người trẻ tuổi, người lao động chân tay hoặc vận động viên thể thao.
• Căng cơ – co cứng cơ vùng cổ vai gáy: Tình trạng này chủ yếu do làm việc sai tư thế kéo dài, stress, hoặc do ngủ sai tư thế khiến các cơ vùng cổ – vai bị co cứng, tăng áp lực lên rễ thần kinh.
• Tư thế sinh hoạt và làm việc không phù hợp: Việc ngồi máy tính lâu, cúi đầu nhiều khi dùng điện thoại, laptop, hoặc dùng gối quá cao/thấp khi ngủ đều có thể làm tăng nguy cơ mắc hội chứng này.
• Chấn thương vùng cổ: Tai nạn giao thông, té ngã, va đập trong sinh hoạt hoặc chơi thể thao có thể gây tổn thương trực tiếp đến cột sống cổ hoặc các rễ thần kinh.

Triệu chứng của hội chứng cổ vai cánh tay

• Người bệnh thường thấy đau vùng cổ, vai gáy, cơn đau có thể âm ỉ hoặc dữ dội, có xu hướng lan xuống vai, cánh tay, thậm chí đến tận các ngón tay. Vị trí đau có thể dọc theo đường đi của dây thần kinh bị chèn ép.
• Tê bì, châm chích, cảm giác như kiến bò hoặc nóng rát ở tay, cánh tay hoặc các đầu ngón tay. Một số người còn thấy giảm cảm giác hoặc mất cảm giác ở một số vùng trên tay.
• Bệnh nhân có thể cảm thấy tay yếu hơn, giảm lực cầm nắm, khó giơ tay cao hoặc vận động các ngón tay linh hoạt như trước. Một số trường hợp nặng có thể xuất hiện tình trạng teo cơ nếu không điều trị kịp thời.
• Cơn đau tăng lên khi quay cổ, cúi – ngửa cổ, khi ho hoặc hắt hơi. Đau thường rõ hơn về đêm, khi thời tiết lạnh hoặc khi làm việc kéo dài.

Hội chứng cổ vai cánh tay có nguy hiểm không?

Phần lớn các trường hợp không nguy hiểm đến tính mạng nhưng nếu để lâu không điều trị sẽ dẫn đến nhiều hệ lụy:

• Đau mạn tính kéo dài, ảnh hưởng đến sinh hoạt, chất lượng sống, mất ngủ, giảm hiệu suất công việc.
• Teo cơ, yếu tay do chèn ép thần kinh kéo dài, làm giảm khả năng vận động và sinh hoạt.
• Hạn chế vận động cổ, vai, tay nghiêm trọng, khó phục hồi hoàn toàn nếu biến chứng xuất hiện.

Chính vì vậy, người bệnh không nên chủ quan và cần đi khám bác sĩ chuyên khoa xương khớp hoặc thần kinh trong các trường hợp sau:

• Cơn đau kéo dài trên 1–2 tuần không thuyên giảm dù đã nghỉ ngơi
• Có dấu hiệu tê yếu tay ngày càng tăng, giảm khả năng cầm nắm
• Đau dữ dội, đau về đêm hoặc đau kèm theo sốt, sụt cân
• Có tiền sử chấn thương vùng cổ
• Xuất hiện yếu liệt đột ngột hoặc mất kiểm soát vận động, cảm giác

Điều trị hội chứng cổ vai cánh tay

• Điều trị nội khoa: dùng thuốc giảm đau, chống viêm không steroid (NSAIDs), thuốc giãn cơ, thuốc hỗ trợ thần kinh (vitamin nhóm B, thuốc tăng dẫn truyền thần kinh) giúp giảm đau, giãn cơ và phục hồi thần kinh.
• Vật lý trị liệu – phục hồi chức năng: Đây là phương pháp chủ đạo trong điều trị. Các kỹ thuật như kéo giãn cột sống cổ, điện xung, sóng ngắn, nhiệt trị liệu giúp giảm đau, giảm chèn ép, phục hồi vận động. Ngoài ra, các bài tập kéo giãn, tăng sức mạnh cơ cổ – vai – tay giúp duy trì chức năng và phòng ngừa tái phát.
• Điều chỉnh tư thế và sinh hoạt: Việc duy trì tư thế làm việc, học tập, ngủ nghỉ đúng là rất quan trọng. Sử dụng bàn ghế phù hợp, điều chỉnh màn hình máy tính ở vị trí ngang tầm mắt, tránh cúi đầu lâu, lựa chọn gối ngủ có độ cao vừa phải. Nghỉ ngơi hợp lý xen kẽ giữa các giờ làm việc.
• Can thiệp chuyên sâu: Với trường hợp đau dữ dội, không đáp ứng với điều trị bảo tồn, bác sĩ có thể chỉ định tiêm thuốc giảm đau – chống viêm vào cạnh cột sống hoặc can thiệp phẫu thuật để giải phóng chèn ép thần kinh (chỉ định rất hạn chế và phải được cân nhắc kỹ).
• Bài tập hỗ trợ tại nhà: Người bệnh nên thực hiện các bài tập kéo giãn và tăng sức mạnh cơ cổ – vai – tay dưới sự hướng dẫn của chuyên gia, ưu tiên các động tác nghiêng đầu, xoay đầu nhẹ nhàng, co duỗi cổ, xoay bả vai, cầm nắm vật nhẹ để duy trì vận động.

Phòng ngừa hội chứng cổ vai cánh tay tái phát

• Duy trì tư thế đúng: Luôn giữ lưng, cổ thẳng và vai thư giãn khi làm việc với máy tính, đọc sách, sử dụng điện thoại hoặc khi ngồi học. Hạn chế các tư thế cúi gập kéo dài hoặc vặn xoắn cổ quá mức.
• Tập luyện đều đặn: Thực hiện các bài tập giãn cơ và tăng sức mạnh cho vùng cổ, vai theo hướng dẫn của chuyên gia vật lý trị liệu để duy trì sự dẻo dai và hỗ trợ hệ cơ xương khớp.
• Tránh mang vác nặng hoặc cúi gập cổ lâu: Hạn chế bê vật nặng, mang balo quá tải hoặc cúi đầu kéo dài liên tục, nhất là khi đã từng bị hội chứng cổ vai cánh tay.
• Khám định kỳ: Nếu có tiền sử bệnh lý cột sống cổ, nên thăm khám định kỳ tại chuyên khoa để được theo dõi, phát hiện và xử lý kịp thời các bất thường hoặc biến chứng nếu có.

Kết luận

Hội chứng cổ vai cánh tay là vấn đề sức khỏe ngày càng phổ biến, đặc biệt ở người trẻ làm việc văn phòng và người cao tuổi. Việc phát hiện sớm, điều trị đúng cách và thay đổi thói quen sinh hoạt sẽ giúp kiểm soát triệu chứng hiệu quả, phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm. Khi xuất hiện triệu chứng đau cổ – vai lan xuống tay, người bệnh nên chủ động đi khám tại các cơ sở chuyên khoa xương khớp như Phòng khám Xương khớp Cao Khang để được tư vấn và điều trị kịp thời.