Chấn thương phần mềm là tình trạng rất phổ biến trong đời sống hiện đại, có thể gặp ở bất kỳ ai, từ người chơi thể thao, lao động tay chân đến những người sinh hoạt hàng ngày. Các tổn thương như bong gân, căng cơ, bầm dập hay rách mô mềm thường khiến người bệnh đau đớn, sưng nề và ảnh hưởng nhiều đến vận động. Ngoài việc điều trị y tế và nghỉ ngơi hợp lý, chế độ dinh dưỡng khoa học là yếu tố quan trọng giúp rút ngắn thời gian hồi phục và nâng cao hiệu quả điều trị.
Vậy khi bị chấn thương phần mềm, bạn nên ăn gì và kiêng ăn gì để cơ thể sớm phục hồi? Hãy cùng Phòng khám Xương Khớp Cao Khang tìm hiểu chi tiết qua bài viết dưới đây.
Vì sao chế độ ăn ảnh hưởng đến quá trình hồi phục chấn thương phần mềm?
Chấn thương phần mềm gây ra những tổn thương tại chỗ cho cơ, dây chằng, gân, mô liên kết và thường kèm theo phản ứng viêm. Chính quá trình viêm này là yếu tố khiến vùng bị chấn thương đau, sưng tấy, đôi khi còn bầm tím. Lúc này, chế độ ăn có vai trò:
- Tăng hoặc giảm phản ứng viêm: Một số thực phẩm có thể làm tình trạng viêm nặng hơn, khiến sưng đau kéo dài, trong khi nhiều loại thực phẩm khác lại giúp giảm viêm, giảm sưng đau tự nhiên.
- Hỗ trợ tái tạo mô: Chất dinh dưỡng cần thiết giúp phục hồi cấu trúc cơ, gân, dây chằng bị tổn thương, tăng cường tổng hợp collagen và thúc đẩy liền thương.
- Tác động đến tốc độ hồi phục: Chế độ ăn thiếu chất hoặc ăn uống không phù hợp có thể kéo dài thời gian lành thương, tăng nguy cơ để lại di chứng.
Vì vậy, ăn uống hợp lý là một phần quan trọng trong phác đồ điều trị toàn diện cho người bị chấn thương phần mềm.
Xem thêm: Cách xử lý và điều trị các loại chấn thương phần mềm
Chấn thương phần mềm kiêng ăn gì?
Đồ ăn nhiều dầu mỡ, chiên rán:
Đồ chiên xào, thức ăn nhanh, thực phẩm đóng hộp thường chứa nhiều chất béo bão hòa, transfat. Loại chất béo này có thể làm tăng phản ứng viêm, khiến vùng tổn thương sưng đau lâu hơn và khó tan bầm. Ngoài ra, ăn nhiều đồ dầu mỡ còn ảnh hưởng xấu đến tuần hoàn và sức khỏe tổng thể.
Rượu bia và chất kích thích:
Rượu, bia, cà phê đậm, nước tăng lực làm ức chế quá trình tái tạo mô và giảm khả năng hấp thu dưỡng chất cho cơ thể. Ngoài ra, rượu bia còn có thể kéo dài tình trạng sưng đau, bầm tím và ảnh hưởng đến tác dụng của thuốc điều trị bạn đang sử dụng.
Thực phẩm chứa nhiều đường tinh luyện:
Bánh kẹo ngọt, nước ngọt có gas, thực phẩm chế biến sẵn thường chứa lượng lớn đường tinh luyện. Khi ăn nhiều đường, cơ thể dễ bị rối loạn phản ứng viêm, làm giảm khả năng phục hồi tự nhiên và tăng nguy cơ nhiễm khuẩn tại vùng chấn thương.
Thịt đỏ và thực phẩm chế biến sẵn:
Thịt bò, dê, các loại xúc xích, thịt hun khói nếu ăn quá nhiều trong giai đoạn chấn thương có thể làm tăng viêm, kéo dài thời gian hồi phục. Không cần kiêng tuyệt đối, nhưng nên hạn chế dùng các loại thịt này, nhất là trong những ngày đầu bị chấn thương.
Hải sản (trong một số trường hợp cơ địa nhạy cảm):
Tôm, cua, mực… là những thực phẩm có thể gây ngứa, nổi mề đay hoặc làm nặng thêm triệu chứng viêm ở người có cơ địa dị ứng. Nếu sau khi ăn hải sản bạn thấy sưng nhiều hơn, nên ngưng sử dụng và theo dõi thêm các dấu hiệu của cơ thể.
Chấn thương phần mềm nên ăn gì để nhanh hồi phục?
Nhóm thực phẩm giàu protein:
Protein là thành phần thiết yếu giúp tái tạo cơ, gân, dây chằng và các mô liên kết sau chấn thương. Hãy tăng cường bổ sung: cá, trứng, thịt nạc gà, đậu hũ, sữa tươi, các loại đậu. Đặc biệt, protein từ cá và trứng dễ hấp thu, ít gây dị ứng, phù hợp cho người đang hồi phục sau chấn thương.
Thực phẩm giàu vitamin C:
Vitamin C hỗ trợ tổng hợp collagen – chất nền quan trọng để phục hồi mô mềm, đồng thời giúp tăng sức đề kháng, giảm nguy cơ viêm nhiễm. Nên ăn hàng ngày các loại sau: ổi, cam, bưởi, kiwi, dâu tây, rau xanh như bông cải xanh, cải bó xôi.
Thực phẩm giàu omega-3:
Omega-3 là axit béo không no giúp giảm viêm, giảm sưng đau tự nhiên và thúc đẩy phục hồi vận động. Bổ sung các nguồn omega-3 tự nhiên như: các loại cá (cái hồi, cá thu, cá trích,…), hạt chia, hạt lanh, quả óc chó.
Rau xanh và trái cây tươi:
Rau củ quả tươi chứa nhiều chất chống oxy hóa, vitamin và khoáng chất hỗ trợ sửa chữa mô tổn thương, giảm stress oxy hóa tại vùng chấn thương. Nên đa dạng các loại: cải bó xôi, cà rốt, bông cải xanh và các loại rau củ nhiều màu sắc.
Thực phẩm giàu khoáng chất (kẽm, magie, canxi):
Khoáng chất rất quan trọng trong quá trình lành thương, giảm co cứng cơ và phòng ngừa chuột rút. Bạn nên bổ sung từ các loại hạt (hạt bí, hạt điều, hạt hướng dương), ngũ cốc nguyên hạt, sữa và các chế phẩm từ sữa.
Một số lưu ý về dinh dưỡng trong thời gian bị chấn thương phần mềm
- Ăn uống cân đối, không kiêng khem quá mức: Việc kiêng quá nhiều nhóm thực phẩm khiến cơ thể thiếu chất, kéo dài thời gian hồi phục. Chỉ nên kiêng các thực phẩm làm tăng viêm, còn lại cần đa dạng bữa ăn.
- Uống đủ nước: Nước giúp đào thải độc tố, duy trì tuần hoàn và hỗ trợ phục hồi mô tổn thương. Trung bình nên uống 1.5–2 lít nước/ngày hoặc nhiều hơn tùy theo cân nặng và nhu cầu cá nhân.
- Chia nhỏ bữa ăn: Việc chia nhỏ bữa ăn trong ngày giúp cơ thể dễ hấp thu dưỡng chất, giảm áp lực cho hệ tiêu hóa, đặc biệt khi phải dùng thuốc giảm đau, chống viêm.
- Kết hợp dinh dưỡng với nghỉ ngơi, vật lý trị liệu: Chế độ ăn khoa học chỉ phát huy tối đa hiệu quả khi được phối hợp với các phương pháp điều trị khác như chườm lạnh/ấm, tập phục hồi chức năng dưới hướng dẫn chuyên gia.
Kết luận
Chấn thương phần mềm là tình trạng thường gặp nhưng hoàn toàn có thể rút ngắn thời gian hồi phục nếu được chăm sóc đúng cách, đặc biệt là kiểm soát tốt chế độ dinh dưỡng. Hãy hạn chế các thực phẩm gây viêm, rượu bia, đường tinh luyện; đồng thời tăng cường bổ sung protein, vitamin, omega-3, khoáng chất và rau xanh mỗi ngày. Việc kết hợp chế độ ăn hợp lý với nghỉ ngơi, vật lý trị liệu và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa sẽ giúp bạn giảm đau, giảm sưng nhanh, phục hồi vận động tối ưu và trở lại sinh hoạt bình thường sớm nhất.
