Tê đầu ngón tay là gì?
Tê đầu ngón tay là cảm giác mất hoặc giảm cảm giác, châm chích, kiến bò ở các đầu ngón tay, có thể kèm theo cảm giác nóng rát hoặc tê buốt nhẹ. Đôi khi chỉ xuất hiện thoáng qua, nhưng nếu kéo dài, tê đầu ngón tay lại là dấu hiệu cảnh báo các vấn đề sức khỏe tiềm ẩn. Phân biệt giữa tê sinh lý (tê do tư thế, tỳ đè ngắn) và tê bệnh lý (kéo dài, lặp đi lặp lại) rất quan trọng, vì tê bệnh lý có thể liên quan tới tổn thương thần kinh, cột sống, mạch máu hoặc bệnh chuyển hóa.
Đừng chủ quan khi thấy tê đầu ngón tay: đây có thể là “tín hiệu sớm” cho thấy dây thần kinh hoặc mạch máu đang bị chèn ép, thiếu nuôi dưỡng – nếu không được xử lý sớm có thể dẫn tới yếu cơ, mất cảm giác, ảnh hưởng khả năng cầm nắm, sinh hoạt hàng ngày.
Bị tê đầu ngón tay là bệnh gì? 7 nguyên nhân thường gặp
Tê đầu ngón tay không phải là một bệnh, mà là triệu chứng của nhiều nguyên nhân khác nhau. Dưới đây là các nguyên nhân phổ biến nhất:
Hội chứng ống cổ tay
Đây là nguyên nhân thường gặp nhất ở người trẻ tuổi, đặc biệt là người làm việc văn phòng, nhân viên đánh máy, thợ may, người sử dụng máy tính, điện thoại nhiều. Hội chứng này xảy ra khi dây thần kinh giữa bị chèn ép khi đi qua ống cổ tay – một “đường hầm” nhỏ giữa các xương cổ tay và dây chằng.
Triệu chứng điển hình: tê bì, châm chích, kiến bò ở 3 ngón giữa (ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa), có thể kèm đau, yếu khi cầm nắm đồ vật. Tê thường tăng về đêm hoặc lúc sáng sớm, thậm chí khiến bạn thức giấc.
Chèn ép rễ thần kinh cổ
Ở người lớn tuổi hoặc người từng chấn thương vùng cổ, tình trạng lồi đĩa đệm hoặc thoái hóa cột sống cổ dễ khiến các rễ thần kinh từ cổ (đặc biệt là C6, C7) bị chèn ép. Khi đó, cảm giác tê sẽ lan từ cổ → vai → cánh tay → các đầu ngón tay, thường kèm cảm giác đau cổ, cứng cổ, hạn chế xoay chuyển cổ.
Chèn ép dây thần kinh trụ
Dây thần kinh trụ đi sát phía trong cổ tay và khuỷu tay. Những người chống tay nhiều lên mặt phẳng cứng (chạy xe máy lâu, tựa khuỷu trên bàn…) dễ bị chèn ép dây thần kinh trụ, gây tê bì ở ngón út và nửa trong ngón áp út. Nếu nặng, còn có thể yếu cơ bàn tay, mất linh hoạt ngón tay út.
Thiếu vitamin nhóm B (B1, B6, B12)
Vitamin nhóm B rất quan trọng cho sức khỏe thần kinh ngoại biên. Khi thiếu, dây thần kinh dễ bị tổn thương, gây tê bì, châm chích đầu ngón tay, có thể kèm theo mệt mỏi, yếu cơ. Tình trạng này thường gặp ở người ăn uống thiếu chất, người già, người nghiện rượu, hoặc bệnh lý hấp thu kém.
Bệnh tiểu đường (biến chứng thần kinh ngoại biên)
Người mắc đái tháo đường lâu năm thường gặp biến chứng tổn thương thần kinh ngoại biên do đường huyết cao kéo dài làm hỏng các sợi thần kinh. Triệu chứng điển hình: tê bì, cảm giác nóng rát, bỏng buốt ở đầu ngón tay hoặc ngón chân, thường tăng về đêm. Nếu không kiểm soát đường huyết tốt, tình trạng tê ngày càng nặng và khó hồi phục.
Rối loạn tuần hoàn máu, lạnh đầu chi
Một số người có mạch máu co thắt bất thường (Raynaud), hoặc do lạnh, hút thuốc lá… khiến máu nuôi dưỡng đầu chi không đủ. Ngón tay thường lạnh, chuyển màu trắng – tím – đỏ, tê buốt, thậm chí đau khi thay đổi nhiệt độ đột ngột.
Viêm khớp, thoái hóa khớp bàn tay
Ở người trung niên, lớn tuổi, hoặc người phải lao động tay nhiều, tình trạng sụn khớp bị bào mòn, viêm khớp cũng có thể gây tê đầu ngón tay, đi kèm với cứng khớp, đau nhức, hạn chế vận động.
Khi nào tê đầu ngón tay là nguy hiểm?
Không phải trường hợp tê đầu ngón tay nào cũng nguy hiểm, nhưng bạn nên đi khám ngay nếu có các dấu hiệu sau:
- Tê kéo dài trên 2 tuần hoặc nặng dần, không giảm khi thay đổi tư thế.
- Tê kèm yếu cơ, cầm nắm khó khăn, rơi đồ vật liên tục.
- Đau cổ, đau vai kèm tê lan xuống cánh tay, bàn tay.
- Ngón tay đổi màu bất thường: trắng, tím, xanh, hoặc lạnh buốt.
- Xuất hiện triệu chứng toàn thân như khát nhiều, tiểu nhiều, sút cân không rõ nguyên nhân (gợi ý tiểu đường).
- Tê tăng dần, lan rộng hoặc có triệu chứng liệt cơ.
Những trường hợp trên có thể cảnh báo tổn thương thần kinh nặng, nguy cơ mất chức năng vận động nếu không được điều trị kịp thời.
Điều trị tê đầu ngón tay như thế nào?
Tùy từng nguyên nhân, bác sĩ sẽ chỉ định các biện pháp điều trị phù hợp, thường gồm các hướng chính sau:
Điều trị nguyên nhân
- Hội chứng ống cổ tay: dùng nẹp cổ tay, vật lý trị liệu, tiêm giảm viêm quanh gân; trường hợp nặng có thể cần phẫu thuật giải phóng ống cổ tay.
- Thoát vị đĩa đệm cổ: dùng thuốc giảm đau, vật lý trị liệu, kéo giãn cột sống, kết hợp các bài tập cổ – vai – tay; trường hợp tổn thương nặng có thể cần can thiệp ngoại khoa.
- Chèn ép dây thần kinh trụ: tránh tỳ đè cổ tay, thay đổi tư thế làm việc, vật lý trị liệu; trường hợp nặng có thể phẫu thuật giải phóng đường hầm Guyon.
- Thiếu vitamin B: bổ sung vitamin nhóm B (B1, B6, B12), điều chỉnh chế độ ăn uống đầy đủ dưỡng chất.
- Tiểu đường: kiểm soát tốt đường huyết, tập luyện, dùng thuốc bảo vệ thần kinh.
Thuốc điều trị
- Thuốc giảm đau thông thường hoặc kháng viêm không steroid (NSAID) giúp giảm đau, giảm viêm.
- Thuốc giãn cơ giúp giảm co cứng cơ.
- Vitamin nhóm B (B1, B6, B12) giúp phục hồi thần kinh.
- Thuốc cải thiện tuần hoàn máu giúp tăng nuôi dưỡng đầu chi.
Vật lý trị liệu – phục hồi chức năng
- Áp dụng các phương pháp như siêu âm trị liệu, điện xung, chiếu laser, xoa bóp, chườm ấm để giảm đau, cải thiện dẫn truyền thần kinh.
- Thực hiện các bài tập dành cho bàn tay, cổ tay và cột sống cổ giúp tăng sức mạnh, linh hoạt, ngăn ngừa dính khớp.
Thay đổi thói quen sinh hoạt
- Tránh làm việc lặp đi lặp lại hoặc duy trì một tư thế cổ tay, bàn tay quá lâu.
- Không tỳ đè cổ tay lên bề mặt cứng khi làm việc.
- Áp dụng tư thế ergonomic khi dùng máy tính, điện thoại: đặt bàn phím đúng độ cao, dùng đệm lót cổ tay.
- Nghỉ giải lao, vận động tay nhẹ nhàng sau 30–45 phút làm việc liên tục.
Khi nào cần phẫu thuật?
- Hội chứng ống cổ tay nặng, không đáp ứng với điều trị bảo tồn.
- Thoát vị đĩa đệm cổ gây yếu cơ, teo cơ, ảnh hưởng vận động.
- Chèn ép thần kinh kéo dài không cải thiện sau 6–12 tuần điều trị bảo tồn.
Phẫu thuật là biện pháp cuối cùng khi các phương pháp khác không còn hiệu quả, nhằm giải phóng dây thần kinh bị chèn ép, phục hồi chức năng cầm nắm.
Cách phòng ngừa tê đầu ngón tay tại nhà
Chủ động phòng ngừa là cách tốt nhất để hạn chế tê đầu ngón tay và bảo vệ sức khỏe bàn tay:
- Thực hiện các động tác giãn cơ bàn tay, cổ tay, cánh tay hằng ngày, đặc biệt nếu làm việc nhiều với máy tính, điện thoại.
- Ngồi và làm việc đúng tư thế, tránh vặn xoắn cổ, cúi cổ lâu.
- Giữ ấm bàn tay, mang găng tay khi trời lạnh.
- Kiểm soát tốt các bệnh nền như tiểu đường, tăng huyết áp, rối loạn lipid máu.
- Bổ sung chế độ dinh dưỡng giàu vitamin nhóm B, hạn chế rượu bia.
- Nghỉ giải lao, thay đổi tư thế làm việc sau mỗi 30–45 phút.
Kết luận
Tê đầu ngón tay là triệu chứng thường gặp, đôi khi chỉ là do tư thế, nhưng cũng có thể cảnh báo các bệnh lý thần kinh, cơ xương khớp hoặc rối loạn chuyển hóa nghiêm trọng. Để tránh biến chứng, mỗi người nên chủ động nhận biết, phòng ngừa, thăm khám sớm khi có triệu chứng bất thường.
Nếu bạn hoặc người thân bị tê đầu ngón tay kéo dài, đừng chủ quan – hãy đến các cơ sở chuyên khoa thần kinh, xương khớp uy tín để được tư vấn và điều trị kịp thời, phục hồi chức năng tay tối ưu nhất.
